Geopolityka Rosji wobec Ukrainy

W związku z wydarzeniami jakie miały miejsce na terenie państwa ukraińskiego warto dokonać analizy strategii bezpieczeństwa Rosji. 

W rosyjskiej geopolityce względem Ukrainy chodzi min: o mniejszości rosyjskie na terenie tego państwa, dostęp Ukrainy do morza Czarnego oraz nierozmieszczania infrastruktury wojskowej NATO zbyt blisko granic Rosji. 

Koncepcja bezpieczeństwa narodowego Federacji Rosyjskiej z 1997 roku odnosi się do tego, że „perspektywa rozszerzenia NATO na Wschód jest nie do zaakceptowania, z punktu widzenia rosyjskich interesów w Europie Środkowo-Wschodniej i stanowi czynnik zwiększający, a nie zmniejszający zagrożenia „bezpieczeństwa międzynarodowego, choć rozwijanie już istniejących struktur, takich jak Organizacja Narodów Zjednoczonych, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie i Wspólnota Niepodległych Państw, wydawało się niewystarczające. W tym kontekście Rosja usprawiedliwiała rozwijanie swojego potencjału militarnego oraz pogłębianie regionalnej współpracy politycznej w przestrzeni poradzieckiej”

Natomiast głównymi zagrożeniami dla Rosji były: „zmniejszanie roli międzynarodowych mechanizmów współpracy, rozszerzenie Paktu Północnoatlantyckiego na Wschód czy rozprzestrzenianie broni masowego rażenia. W odniesieniu do Ukrainy i basenu Morza Czarnego zbliżanie się NATO do granic Rosji stanowiło ingerencję w rosyjską strefę wpływów. W dokumencie podkreślono również, iż Europa Środkowo-Wschodnia, w tym basen Morza Czarnego, stanowi jeden z ważniejszych obszarów realizacji rosyjskich interesów w wymiarze międzynarodowym. Za jedno z kluczowych zagrożeń międzynarodowych uznano ograniczanie wpływów Rosji w przestrzeni poradzieckiej”

W kolejnym dokumencie strategicznym – „Koncepcji bezpieczeństwa narodowego Federacji Rosyjskiej” z 10 stycznia 2000 roku podkreślano znaczenie Morza Czarnego oraz przestrzeni poradzieckiej. 

W kontekście basenu Morza Czarnego i Ukrainy podkreślono, że zasadniczymi zagrożeniami dla Rosji są m.in. zjawiska związane z przybliżaniem się obcej infrastruktury wojskowej do granic Rosji, osłabienie procesów integracyjnych w ramach WNP, pretensje terytorialne wobec Rosji oraz pojawienie się i eskalacja konfliktów zbrojnych w bezpośredniej bliskości granic Rosji.

„Strategii bezpieczeństwa narodowego Federacji Rosyjskiej do 2020 r.”, uchwalonej 12 maja 2009 w odniesieniu do Europy Środkowo-Wschodniej stwierdzono konieczność tworzenia nowych ugrupowań regionalnych w zakresie bezpieczeństwa, w tym w przestrzeni poradzieckiej, w odpowiedzi na niewystarczalność północnoatlantyckiej architektury bezpieczeństwa opartej na NATO. 

W 2015 roku kolejny dokument strategiczny odnosił się do uwypuklenia zagrożeń zewnętrznych dla Rosji. Zgodnie z tą optyką Federacja Rosyjska „skutecznie radzi sobie z różnorakimi zagrożeniami bezpieczeństwa w środowisku międzynarodowym, sprawnie broniąc swoich interesów, w tym w odniesieniu do państw przestrzeni poradzieckiej”

W kontekście Ukrainy i Europy Środkowo-Wschodniej przedstawiono postulowaną rolę Rosji w aktualnie istniejącym międzynarodowym ładzie politycznym jako samodzielne i suwerenne państwo. Rosja buduje skuteczne narzędzia do walki z zagrożeniami bezpieczeństwa, w tym w odniesieniu do źródeł zagrożeń pochodzących z przestrzeni poradzieckiej. Uderza to oczywiście w interesy Waszyngtonu oraz Unii Europejskiej. 

W dokumencie wskazano na postępującą asymetrię rozwoju potencjału wojskowego w bezpośrednim sąsiedztwie granic Federacji Rosyjskiej w porównaniu do stanu infrastruktury wojskowej w części zachodniej. Krytycznie odniesiono się również do laboratoriów wojskowo-biologicznych umiejscowionych należących do USA umiejscowionych przy granicach z Rosją. Wskazuje to jednoznacznie, iż „basen Morza Czarnego stanowić może obszar zaostrzającej się rywalizacji w przyszłych relacjach Rosja−Zachód” Dzisiaj mamy do czynienia z tym faktem. 

W dokumencie z roku 2015 cele rosyjskiej polityki i bezpieczeństwa odnoszą się do zaostrzenia rywalizacji pomiędzy grupami integracji regionalnej (NATO etc.)

Zmiany w polityce rosyjskiej można zauważyć od 2000 roku. Analizując dokumenty strategiczne FR pod kątem Morza Czarnego oraz Ukrainy można stwierdzić, że:

  • Region Morza Czarnego jest interpretowany przez Rosję jako obszar jej wpływów w Europie, które stanowi wyjście na Ocean Atlantycki. Czynnikiem zwiększającym obecność FR jest aneksja Krymu oraz zajęcie portu w Sewastopolu
  • Obszar Morza Czarnego jest zderzeniem się interesów Rosji oraz NATO. 
  • Obecność w basenie Morza Czarnego Bułgarii, Rumunii i Turcji (NATO) tworzy zagrożenie dla Rosji.
  • Krym oraz Naddniestrze stanowi militarną przewagę kontrolowaną przez Rosję. 

Źródło:

http://www.kremlin.ru/acts/bank/11782

Sykulski L., 2020, Geopolityka Rosji i Obszaru Postsowieckiego, Warszawa: ZonaZero

Więcej
artykułów